Odisha State Archaeology | Government of Odisha

About Nilakanthesvara Mahadev Temple

ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ

नीलकंठेश्वर महादेव मंदिर के बारे में

Nilakanthesvara Mahadev Temple, Hansapada, Puri

ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର, ହଂସପଡ଼ା, ପୁରୀ

नीलकंठेश्वर महादेव मंदिर, हंसपाड़ा, पुरी

Nilakantheswar Mahadev Temple is a Hindu temple dedicated to Lord Shiva. The temple venerates Lord Shiva as Nilakanthesvara (“the blue-throated Lord”), a name referring to the legend in which Shiva drank the poison that emerged from the churning of the cosmic ocean (Samudra Manthan) to save the world, turning his throat blue. In the Purusottama Kshetra tradition (centered on Puri), Nilakanthesvara is counted among the shrines that form the Ashta Sambhus (eight guardian Shiva shrines) and the Pancha Pandava Shiva sites linked to mythic pilgrimages around Jagannatha Puri.

ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର। ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଭଗବାନ ଶିବ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ ବାହାରିଥିବା ବିଷକୁ ପାନ କରିବାରୁ ତାଙ୍କ କଣ୍ଠ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନୀଳକଣ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ପରମ୍ପରାରେ (ପୁରୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି) ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟ ଶମ୍ଭୁ (୮ଟି ରକ୍ଷକ ଶିବ ମନ୍ଦିର)ଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏଥିସହ ମନ୍ଦିରଟିକୁ ଜଗନ୍ନାଥ ପୁରୀ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ପୌରାଣିକ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଜଡ଼ିତ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଶିବ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା କରାଯାଏ।

नीलकंठेश्वर महादेव मंदिर भगवान शिव को समर्पित एक हिंदू मंदिर है। यह मंदिर भगवान शिव को नीलकंठेश्वर ("नीले गले वाले भगवान") के रूप में पूजता है, यह नाम उस पौराणिक कथा से संबंधित है जिसमें शिव ने संसार को बचाने के लिए समुद्र मंथन से निकले विष को पी लिया था, जिससे उनका गला नीला हो गया था। पुरुषोत्तम क्षेत्र परंपरा (जिसका केंद्र पुरी है) में, नीलकंठेश्वर को अष्ट शंभू (आठ संरक्षक शिव मंदिर) और पंच पांडव शिव स्थलों में गिना जाता है, जो जगन्नाथ पुरी के आसपास की पौराणिक तीर्थयात्राओं से जुड़े हैं।

Visitor Facilities

ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା

आगंतुक सुविधाएँ

Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience

ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ

एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना

🏛

Site Museum

ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ

साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭

Informational Signage

ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ

सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶

Visitor Pathways

ପରିଦର୍ଶକ ପଥ

आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻

Basic Amenities

ମୌଳିକ ସୁବିଧା

साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗

Parking Facility

ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା

पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡

Protected Monument

ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ

संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location

ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ

स्मारक का विवरण और स्थान

Experience Odisha’s sacred heritage at its heart

ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ

ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें

Type of Monument

ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର

स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date

ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ

अधिसूचना एवं दिनांक

3rd May 2025

୩ ମଇ ୨୦୨୫

3rd May 2025

Geo-Coordinates

ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ

भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality

ସ୍ଥାନ

स्थान

Hansapada

ହଂସପଡ଼ା

हांसापाड़ा

District

ଜିଲ୍ଲା

जिला

Puri

ପୁରୀ

पुरी

Date / Period

ତାରିଖ / କାଳ

तिथि / काल

16th C.A.D

ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀ