Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Somanatha Temple
ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
सोमनाथ मंदिर के बारे में
Somanatha Temple, Ghoradia, Puri
ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର, ଘୋରାଡ଼ିଆ, ପୁରୀ
सोमनाथ मंदिर, घोरडिया, पुरी
Somanatha Temple at Ghoradia village in Puri district of Odisha is a small but historically and culturally significant Shaiva shrine representing the continuity of rural temple traditions in coastal Odisha. The temple is built in the regional Kalinga style of architecture, though on a modest scale compared to the grand temples of Bhubaneswar or Puri. The sanctum (vimana or deul) is the principal surviving component and is likely of the rekha deul type, characterised by a curvilinear spire rising over the square sanctum. In front of it stands a small jagamohana (assembly hall), probably added or renovated in a later period. The structure is constructed primarily of locally available stone blocks, with portions repaired using brick masonry and lime or cement plaster in recent times. Architectural ornamentation on the exterior is relatively restrained. Simple mouldings at the base, plain wall surfaces, and minimal sculptural carving suggest either a late medieval date or a heavily restored earlier core. The doorway of the sanctum is the most decorative element, featuring traditional doorjamb mouldings and niches that may once have held subsidiary deities. The presiding deity inside is a Shiva linga, worshipped daily by the local community.
ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ଘୋରାଡ଼ିଆ ଗ୍ରାମର ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ଆକାର ଛୋଟ ହୋଇଥିଲେ ବି ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୈବ ମନ୍ଦିର। ଏହି ମନ୍ଦିର ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମୀଣ ମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରାର ନିରନ୍ତରତାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ମନ୍ଦିରଟି ଆଞ୍ଚଳିକ କଳିଙ୍ଗ ଶୈଳୀର ସ୍ଥାପତ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ। ଏହାର ଗର୍ଭଗୃହ (ବିମାନ କିମ୍ବା ଦେଉଳ) ଏବେ ବି ସଂରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଏହା ରେଖା ଦେଉଳ ଶୈଳୀର। ଏହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଛୋଟ ଜଗମୋହନ (ସଭା ମଣ୍ଡପ) ରହିଛି; ଯାହାକୁ ସମ୍ଭବତଃ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଛି କିମ୍ବା ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଗଠନ ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳୁଥିବା ପଥର ଖଣ୍ଡରେ ନିର୍ମିତ। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଇଟା କାନ୍ଥ, ଚୂନ କିମ୍ବା ସିମେଣ୍ଟ ପ୍ଲାଷ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରି କିଛି ଅଂଶ ମରାମତି କରାଯାଇଛି। ମନ୍ଦିରର ତଳ ଭାଗରେ ସରଳ ଛାଞ୍ଚ, ସାଧାରଣ କାନ୍ଥ ପୃଷ୍ଠ ଏବଂ ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତି କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ସମୟକୁ ସୂଚାଇଥାଏ। ଗର୍ଭଗୃହର ଦ୍ୱାର ହେଉଛି ମନ୍ଦିରର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ସାଜସଜ୍ଜା ଅଂଶ; ଯେଉଁଥିରେ ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ୱାରବନ୍ଧ ଛାଞ୍ଚ ରହିଛି। ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟ ସହାୟକ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ। ମନ୍ଦିରର ଅଧିଷ୍ଠିତ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ; ଯାହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ओडिशा के पुरी जिले के घोराडिया गांव में स्थित सोमनाथ मंदिर एक छोटा लेकिन ऐतिहासिक और सांस्कृतिक रूप से महत्वपूर्ण शैव तीर्थस्थल है, जो तटीय ओडिशा में ग्रामीण मंदिर परंपराओं की निरंतरता को दर्शाता है। यह मंदिर क्षेत्रीय कलिंग शैली की वास्तुकला में निर्मित है, हालांकि भुवनेश्वर या पुरी के भव्य मंदिरों की तुलना में इसका आकार छोटा है। गर्भगृह (विमान या देउल) इसका मुख्य संरक्षित भाग है और संभवतः रेखा देउल प्रकार का है, जिसकी विशेषता वर्गाकार गर्भगृह के ऊपर उठने वाला घुमावदार शिखर है। इसके सामने एक छोटा जगमोहन (सभा कक्ष) है, जिसे संभवतः बाद के काल में जोड़ा या पुनर्निर्मित किया गया था। संरचना मुख्य रूप से स्थानीय रूप से उपलब्ध पत्थर की ईंटों से निर्मित है, जिसके कुछ हिस्सों की मरम्मत हाल ही में ईंटों की चिनाई और चूने या सीमेंट के प्लास्टर से की गई है। बाहरी भाग पर स्थापत्य अलंकरण अपेक्षाकृत संयमित है। आधार पर साधारण मोल्डिंग, सादी दीवारें और न्यूनतम मूर्तिकला नक्काशी उत्तर मध्ययुगीन काल या भारी रूप से पुनर्निर्मित पूर्व के मूल भाग का संकेत देती हैं। गर्भगृह का प्रवेश द्वार सबसे अधिक सजावटी तत्व है, जिसमें पारंपरिक दरवाज़े की चौखट की नक्काशी और आले बने हुए हैं, जिनमें संभवतः कभी सहायक देवी-देवताओं की मूर्तियाँ रखी जाती थीं। भीतर विराजमान मुख्य देवता शिवलिंग हैं, जिनकी स्थानीय समुदाय द्वारा प्रतिदिन पूजा की जाती है।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

16th Dec 2019

୧୬ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୯

16th Dec 2019

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Ghoradia, Puri

ଘୋରାଡ଼ିଆ, ପୁରୀ

घोराडिया, पुरी

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Puri

ପୁରୀ

पुरी

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

11th CAD

ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀ

11th CAD