Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Samaleswari Temple
ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
समालेश्वरी मंदिर के बारे में
Samaleswari Temple, Sambalpur
ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର, ସମ୍ବଲପୁର
समालेश्वरी मंदिर, संबलपुर
Samaleswari Temple is a Hindu temple in Sambalpur, Odisha, India, dedicated to the goddess known as 'Samaleswari', also known among the natives as Samalei Maa, meaning Mother Samaleswari. Shree Samaleswari, the revived presiding deity of Sambalpur, holds a profound religious significance across western Odisha and Chhattisgarh in India. Situated on the banks of the sacred Mahanadi River. The temple is of Sandhara order (these types of the temples have a square sanctum enclosed by a gallery of pillars meant for pradakshina). Thus, the Sandhara temples have a Pradakshinapatha is built of a kind of stone as durable as granite, cemented with lime mortar, the whole building is plastered, but in the course of time the surface has become mouldy. This temple is one of the state protected monuments of Odisha. The Odisha State Archaeology carries out its conservation work from time to time. From an archaeological and tourism point of view, the conservation and protection of this historical site is very important for the future generations.
ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର। ଏହି ମନ୍ଦିର ‘ସମଲେଶ୍ୱରୀ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିର ସହିତ ‘ସମଲେଇ ମା’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ଅର୍ଥ ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀ। ସମ୍ବଲପୁରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବେ ପୂଜିତ ଶ୍ରୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଭାରତର ଛତିଶଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ବହନ କରନ୍ତି। ମନ୍ଦିରଟି ପବିତ୍ର ମହାନଦୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ସନ୍ଧାର ଶୈଳୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରକାରର ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ବର୍ଗାକାର ଗର୍ଭଗୃହ ରହିଥାଏ, ଯାହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ପାଇଁ ସ୍ତମ୍ଭଯୁକ୍ତ ପରିବେଷ୍ଟିତ ପଥ ବା ଗ୍ୟାଲେରୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରଖାଯାଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାପଥକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାପଥ କୁହାଯାଏ। ମନ୍ଦିରଟି ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ପଥର ସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ଏକ ପ୍ରକାର ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ଏହାର ନିର୍ମାଣରେ ଚୂନା ମସଲା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ସମଗ୍ର ମନ୍ଦିର ଭବନଟି ପ୍ଲାଷ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା। ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଧାର୍ମିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଐତିହାସିକ ପରମ୍ପରାର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସମୟ ସମୟରେ ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳୀର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
समालेश्वरी मंदिर, भारत के ओडिशा राज्य के संबलपुर में स्थित एक हिंदू मंदिर है, जो देवी समालेश्वरी को समर्पित है। स्थानीय लोग उन्हें समालेई माँ के नाम से भी जानते हैं, जिसका अर्थ है माता समालेश्वरी। संबलपुर की पुनर्जीवित अधिष्ठाता देवी श्री समालेश्वरी का भारत के पश्चिमी ओडिशा और छत्तीसगढ़ में गहरा धार्मिक महत्व है। पवित्र महानदी नदी के तट पर स्थित यह मंदिर संधारा शैली का है (इस प्रकार के मंदिरों में एक वर्गाकार गर्भगृह होता है जिसके चारों ओर प्रदक्षिणा के लिए स्तंभों की एक गैलरी होती है)। संधारा मंदिरों में प्रदक्षिणा पथ होता है जो ग्रेनाइट के समान टिकाऊ पत्थर से बना है, जिसे चूने के गारे से जोड़ा गया है। पूरी इमारत पर प्लास्टर किया गया है, लेकिन समय के साथ सतह पर फफूंदी लग गई है। यह मंदिर ओडिशा के राज्य संरक्षित स्मारकों में से एक है। ओडिशा राज्य पुरातत्व विभाग समय-समय पर इसका संरक्षण कार्य करता है। पुरातात्विक और पर्यटन की दृष्टि से, इस ऐतिहासिक स्थल का संरक्षण और सुरक्षा भावी पीढ़ियों के लिए अत्यंत महत्वपूर्ण है।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

10th August 2010

10th August 2010

10th August 2010

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Sambalpur

Sambalpur

Sambalpur

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Sambalpur

ସମ୍ବଲପୁର

संबलपुर

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

18th-19th Century CE

18th-19th Century CE

18th-19th Century CE